W zderzeniu z nowymi realiami
W zderzeniu z nowymi realiami
Zmiany ustrojowe i gospodarcze, jakie nastąpiły w Polsce po 1989r., zastały środowisko romskie zupełnie nieprzygotowane do życia w warunkach społeczeństwa gospodarki rynkowej. Cyganie najszybciej odczuli skutki bezrobocia i ogólnego zubożenia społeczeństwa, a także następstwa postępu technologicznego, eliminującego zapotrzebowanie na ich tradycyjne usługi i wyroby. Z perspektywy dnia dzisiejszego wielu z nich zauważa, że w dawnych, peerelowskich czasach rodzinom cygańskim żyło się lepiej.27 Łatwo było o pracę, zdobycie wykształcenia i zawodu. Ale, jak pokazała przeprowadzona wcześniej analiza, tylko niewielka część środowiska cygańskiego adaptowała się do nowych warunków. Mimo różnych działań restrykcyjnych i asymilacyjnych podejmowanych przez aparat administracyjny, większość rodzin starała się pozostać wierna tradycji, nawykom i normom obyczajowym.
Legnicka społeczność cygańska przez dziesięciolecia pozostawała zamknięta. Żyła w mieście i jednocześnie na jego marginesie. Nieufna, z ciągłym poczuciem zagrożenia i krzywdy doznanej ze strony przedstawicieli instytucji publicznych, których działań nie rozumiała, dystansująca się od świata gadźów (nie-Cyganów). Jednocześnie jednak z narastającą świadomością, że świat się zmienił, że nie wrócą czasy życia taborowego, że jeśli jako społeczność pragnie nie tylko przetrwać, zachować swą tożsamość, ale i rozwijać się, to Cyganie muszą dostosować się do nowych realiów, znaleźć w nich swoje miejsce. Nie dokona się to łatwo i szybko.
27 Por. L. ZAKRZEWSKI, Raport z badań problemu: Mapa społeczna Romów w województwie świętokrzyskim. EPRD Biuro Polityki Gospodarczej i Rozwoju Regionalnego. Kielce 2001, s. 29.
