Legnica - Oficjalny Portal Miasta

bip

Już niebawem ukaże się drugi tom Legnickiego Almanachu

Już niebawem ukaże się drugi tom Legnickiego Almanachu
20.10.2020

W piątek 23 października o godz. 17.00 Legnickiej Bibliotece Publicznej ul. Piastowska 22 odbędzie się, niestety, zamknięta dla publiczności promocja drugiego tomu "Legnickiego Almanachu", rocznika stowarzyszenia "Pamięć i Dialog".

Z przebiegiem promocji i zawartością tomu będzie można zapoznać się z bezpośredniej transmisji internetowej tego wydarzenia 27 października o godz. 17.oo, gdyż w tym dniu zostanie powtórzona promocja. Po promocji tom będzie dostępny w Legnickiej Bibliotece Publicznej.

OD REDAKCJI

Rok 2020 zapisze się w historii jako okres pandemii koronawirusa i związanymi z nią różnymi obostrzeniami, w tym „zamknięcie” nas w domach, ograniczony dostęp do archiwów i bibliotek etc. Z tym większą radością oddajemy w Państwa ręce drugi tom „Legnickiego Almanachu”, rocznika historycznego stowarzyszenia „Pamięć i Dialog”. Mimo wielu trudności, udało się nam pozyskać do współpracy dziewiętnaścioro autorek i autorów.

W zamieszczonych materiałach analizujemy mało znane i kluczowe zagadnienia powojennej Legnicy, odsłaniające rożne konteksty wydarzeń oraz losy ludzi, ale nie tylko. Ponieważ nie chcemy ograniczać się li tylko do historii Legnicy i nie stronimy od zagadnień natury ogólnej, w drugim tomie znajdą Państwo artykuł omawiający kraje Dalekiego Wschodu sprzed 1939 r. Polaków już od XVI w. intrygowały i interesowały państwa Wschodu, a od drugiej połowy XIX w. to zauroczenie Wschodem było szczególne (podróż- nicy, badacze, etnografowie). Potwierdzeniem tego jest też pierwsza scena „Wesela” S. Wyspiańskiego (rzecz dzieje się w 1900 r.), kiedy Czepiec rozmawia z Dziennikarzem, którego pyta: „Cóz tam, panie w polityce? Chińcyki trzymają się mocno!?”. W dobie współczesnej relacje Polski z Chinami czy Japonią mają inny wymiar, najczęściej ekonomiczny, więc warto poznać historię, kształtowanie się nierzadko stereotypowych wyobrażeń o tych krajach (wciąż żywych) i wzajemne relacje.

Drugi tom „Almanachu” otwiera Legnicki Wehikuł Czasu – kolejne karty z legnickich albumów rodzinnych, stanowiących swego rodzaju Arkę Pamięci, ocalających dla przyszłych pokoleń stare fotografie, dokumenty, wspomnienia ludzi związanych z miastem. Jego autorem jest Marek Żak.

Niniejszy tom zawiera pięć bloków tematycznych. W pierwszym znalazły się artykuły sześciu autorek i autorów. Wojciech Kondusza przedstawił politykę „stabilizowania” ludności ukraińskiej w Legnicy i na Dolnym Śląsku w latach 1947 – 1989, analizując aktywność tej grupy narodowościowej w ramach Ukraińskiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego. Maria Kubasik przybliżyła historię planowanej w latach 1972 – 1973 budowy trzeciego pomnika w Legnicy, poświęconego przyjaźni polsko-radzieckiej. Z kolei Wiesław Maciuszczak poruszył kwestię, dotąd niebadaną przez legnickich regionalistów, mianowicie wymianę pieniędzy w 1950 r., przybliżając cykl tajnych przygotowań do tej operacji, atmosferę i nastroje, jakie w tym okresie panowały wśród mieszkańców Legnicy i powiatu legnickiego. Katarzyna Michalewicz zaprezentowała wizerunek Dalekiego Wschodu w tygodniku kulturalno-społecznym „As”, wydawanym w latach 1935 – 1939 w Krakowie, a skierowanym do wyższych sfer społecznych. Natomiast Andrzej Szczepański scharakteryzował działalność Niemieckiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego w Legnicy

w świetle polityki etnicznej realizowanej w Polsce w latach 1944 – 1989.

Grupę artykułów w tej części zamyka tekst Marka Żaka, podejmującego pierwszą próbę opisania legnickich klubów sportowych w powojennej Legnicy w latach 1945 – 1948/1949.

Blok „Materiały” otwiera tekst Heleny Kalitki, zawierający rys historyczny Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 4 w Legnicy im. Bohdana Ihora Antonycza. Legnicka szkoła z językiem ukraińskim funkcjonuje już sześćdziesiąt trzy lata i jest najstarszą szkołą w Polsce. Małgorzata Kot-Łazarz dokonała natomiast analizy wnętrz kamienicy czynszowej z przełomu XIX i XX w. na Tarninowie.

Z kolei Edyta Łaborewicz przedstawiła mikrohistorie legnickich fotografów, bazując na aktach rzemieślników z lat 50. XX w., przechowywanych w legnickim oddziale Archiwum Państwowego.

Stanisław Andrzej Potycz, opierając się na własnych doświadczeniach (pełnomocnik Rządu ds. reformy samorządu terytorialnego w woj. legnickim), zaprezentował kulisy wprowadzenia

reformy samorządu terytorialnego w Polsce i województwie legnickim oraz wybory do rad gmin w 1990 r. Autor podjął się jednocześnie próby oceny działalności samorządu terytorialnego w ciągu minionych trzydziestu lat.

Tekstem Mieczysława Pytla inaugurujemy historię legnickiej muzyki młodzieżowej. Autor rozpoczyna gawędę o big beacie/rocku.

Natomiast materiał Honoraty Rajcy o dziennikarzu tygodnika „Konkrety”, przedwcześnie zmarłym Włodzimierzu Kalskim, pierwszym, który zajął się historią poniemieckiej Legnicy, stanowi zwiastun tekstów o nieprzeciętnych, nierzadko kontrowersyjnych legniczanach, tworzących powojenną historię miasta.

Z kolei Tadeusz Sznerch dokonał analizy literackiej i poetyckiej aktywności legniczan w latach 1945 – 1990, przybliżając niektóre ich sylwetki.

W trzecim bloku „Komunikaty i omówienia” autorzy przypomnieli wybrane wydarzenia kulturalne Legnicy. I tak W. Kondusza scharakteryzował siedmioletnią działalność stowarzyszenia „Pamięć i Dialog”, M. Kubasik zrelacjonowała spotkania autorskie z Cwiką Szternfeldem, poetą, mieszkającym w Hajfie, a Katarzyna Odrowska zaprezentowała krótką historię „Stacji Kultura” na legnickim dworcu kolejowym. Blok ten zamyka artykuł Justyny Teodorczyk o trzech dekadach Ogólnopolskiego Przeglądu Malarstwa Młodych PROMOCJE.

Stowarzyszenie „Pamięć i Dialog”, realizując program „Historia mówiona”, rejestruje, opracowuje i publikuje wspomnienia. W drugim tomie „Almanachu” prezentowane są cztery wspomnienia: Marii Furowicz, Bazylego Maliniaka, S.A. Potycza i Antoniny Trawnik.

M. Furowicz opisuje historię swoich rodziców, pochodzących z Drohobycza, których połączyła Legnica. B. Maliniak, mieszkający obecnie w Strzegomiu, w 1947 r. wraz z rodzeństwem i rodzicami został przesiedlony w ramach akcji „Wisła” na tzw. Ziemie Odzyskane – do wsi Piekary (gmina Udanin). Udostępnił kronikę rodzinną, spisaną przez siebie, W. Konduszy, który dokonał wyboru tekstu dotyczącego tragicznej sytuacji we wsi Czyrna – tuż przed deportacją, samej deportacji i zagospodarowania się na nowych, obcych ziemiach.

Natomiast S.A. Potycz przybliżył krótką historię o Zygmuncie Urbanie, legnickim opozycjoniście, zmarłym w lipcu 2020 r. Z kolei A. Trawnik opowiedziała o swojej działalności w Towarzystwie Miłośników Legnicy „Pro Legnica”, które w 2020 r. obchodziło jubileusz 50-lecia.

W dziale tym zamieszczono także tekst źródłowy o czarnej ospie w Legnicy w 1963 r., do którego komentarz opracowała M. Kubasik.

Drugi tom „Almanachu” zamykają „Varia”. Znalazły się tu dwa teksty: Katarzyny

Kotlińskiej o wystawie prac malarskich Andrzeja Boja Wojtowicza w Muzeum Regionalnym w Jaworze i esej Karoliny Kuszyk, zatytułowany „Allerlei, czyli rozmaitości. Na marginesie ”.

Wszystkim autorom artykułów i wspomnień oraz rodzinom, które udostępniły materiały i fotografie rodzinne, Redakcja składa podziękowania.

Podziękowania kierowane są do członków Kolegium Redakcyjnego, a także do prof. Andrzeja Małkiewicza, recenzenta naukowego „Legnickiego Almanachu”. Dzięki wnikliwym uwagom prof. Małkiewicza, warsztat badawczy został niejednokrotnie wzbogacony, przez co artykuły są doskonalsze i bardziej interesujące.

Składamy również podziękowania prezydentowi Legnicy Tadeuszowi Krzakowskiemu oraz prezesom firm: Agnieszce Fudali (Expert-Bud), Halinie Fudali (Doradztwo BHP), Borysowi Konduszy (Virtus Finanse sp. z o.o., VDI Virtus Doradztwo Finansowe), Robertowi Acedońskiemu, Adamowi Urbaniakowi, Pawłowi Wójcikowi (Eco Spring sp. z o.o.), a także Annie i Grzegorzowi Haberom za wsparcie finansowe wydawnictwa.

 

Maria Kubasik

 

SPIS TREŚCI

OD REDAKCJI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Marek Żak, LEGNICKI WEHIKUŁ CZASU

Rok… 1950 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Życie i praca Józefa Barskiego (1917 – 2001) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Opiekun „Kolejarza”. Wspomnienie o Marianie Piwku (1926 – 1982) . . . . . . . .

ARTYKUŁY

Wojciech Kondusza, Polityka „stabilizowania” ludności ukraińskiej w Legnicy

i na Dolnym Śląsku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Maria Kubasik, Wokół budowy pomnika Przyjaźni Polsko-Radzieckiej

w Legnicy (1972 – 1973) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Wiesław Maciuszczak, Wymiana pieniędzy w 1950 r. w Legnicy i powiecie

legnickim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Katarzyna Michalewicz, Wizerunek Dalekiego Wschodu w tygodniku „As”

w latach 1935 – 1939 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Andrzej Szczepański, Działalność NTSK w Legnicy w świetle polityki etnicznej

realizowanej w Polsce w latach 1944 – 1989 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Marek Żak, Kluby sportowe powojennej Legnicy (1945 – 1948/1949) . . . . . . . .

MATERIAŁY

Helena Kalitka, Rys historyczny Zespołu Szkół Ogólnokształcących Nr 4 w Legnicy

im. Bohdana Ihora Antonycza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Małgorzata Kot-Łazarz, Tarninow: analiza wnętrz mieszkań kamienicy czynszowej

z przełomu XIX i XX w. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Edyta Łaborewicz,  Nadkaczawskie mikrohistorie, czyli sylwetki legnickich fotografów

w świetle akt rzemieślników z lat 50. XX w. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Stanisław Andrzej Potycz, Reforma samorządu terytorialnego w województwie

legnickim (1990 – 1991) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Mieczysław Pytel, Legnicki big beat/Legnicki rock . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Honorata Rajca, Nowe spojrzenie na Legnicę. Dwie dekady dziennikarza Włodzimierza

Kalskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Tadeusz Sznerch, Literacka aktywność legniczan (1945 – 1990) . . . . . . . . . . . . .

KOMUNIKATY I OMÓWIENIA

Wojciech Kondusza, Siedem lat minęło… Informacja o działalności stowarzyszenia

„Pamięć i Dialog” (2013 – 2020) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Maria Kubasik, „Poezja jest albumem pamięci i uczuć”. Legnickie spotkania autorskie

z Cwiką Szternfeldem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Katarzyna Odrowska, „Stacja Kultura”. Krótka historia kultury i sztuki na legnickim

dworcu kolejowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Justyna Teodorczyk, Trzy dekady PROMOCJI. Cztery refleksje na jubileusz

Ogólnopolskiego Przeglądu Malarstwa Młodych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

ŹRÓDŁA I WSPOMNIENIA

Maria Furowicz, Opuścili Drohobycz, by spotkać się w Legnicy . . . . . . . . . . . . .

Maria Kubasik, Czarna ospa w Legnicy w 1963 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Bazyli Maliniak, Takie były czasy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Stanisław Andrzej Potycz, Zygmunt Urban – wielka postać legnickiej opozycji.

Antonina Trawnik, Przygoda miłośniczki Legnicy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

VARIA

Katarzyna Kotlińska, Mistrz i jego Lux-Tenebrae. O wystawie prac Andrzeja

Boja Wojtowicza w Muzeum Regionalnym w Jaworze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Karolina Kuszyk, Allerlei, czyli rozmaitości. Na marginesie „Poniemieckiego” .

NOTY O AUTORACH . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Pliki do pobrania

Opublikował: Zygmunt Mułek | Dodano: 20.10.2020 | Wyświetleń: 481
Powrót na listę aktualności

Zobacz także

W dniach od 1 września do 30 listopada 2020 r. na terenie całej Polski odbywa się najważniejsze dla polskiego rolnictwa obowiązkowe badanie statystyczne – Powszechny Spis Rolny 2020. Spis prowadzony jest  przede wszystkim metodą samospisu internetowego, za pomocą specjalnej aplikacji dostępnej pod adresem spisrolny.gov.plW sytuacji braku możliwości samodzielnego spisania się przez Internet, można spisać się,  dzwoniąc na infolinię spisową pod numer 22 279 99 99 lub skorzystać z pomocy rachmistrza spisowego który zadzwoni, aby pozyskać informacje od tych z Państwa którzy są rolnikami i zamieszkują na terenie Legnicy.